اختلال سلوک در نوجوانان (قسمت اول)

شنبه ۱۱ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۰:۴۹

 اختلال سلوک(قسمت اول شناخت اختلال سلوک)

علامت اصلی اختلال سلوک وجود نوعی الگوی تکراری و مداوم رفتاری است که در این الگوی رفتاری شخص حقوق اساسی و یا هنجارهای مناسب با سن شخص را نقض می کند. برخی دیگر از علایمی که امکان دارد در مبتلایان به اختلال سلوک مشاهده گردد عبارتند :
۱-حالت زور گویی مکرر
۲-تهدید دیگران
۳-استفاده از ابزارهای خطرناک ( مانند چاقو و یا اشیا برنده ) در برخوردهای فیزیکی
۴-تخریب اموال دیگران
۵-زیر پا گذاشتن مکرر قوانین
۶-اقدام به برداشتن اشیا از خانه و فروختن آنها
۷-تلاش برای فریب دادن دیگران
یکی از علایمی که در کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال سلوک قابل مشاهده است اقدام به فرار از خانه و یا مدرسه است که معمولا اولین مورد در این زمینه قبل از سن ۱۳ سالگی انجام می گیرد.همچینن برای تشخیص اختلال سلوک مانند سایر اختلالات لازم است که شدت علایم به حدی برسد که در کارکردهای اجتماعی ، شغلی و تحصیلی مبتلایان آسیب قابل توجهی را ایجاد نماید.
در اغلب مواقع علایم اختلال سلوک در دوره ی کودکی و یا نوجوانی آغاز می شود. در طبقه بندی تشخیصی DSM-V مبتلایان به اختلال سلوک در دو نوع اختلال سلوک با آغاز در دوره ی کودکی و اختلال سلوک با آغاز در دوره ی نوجوانی قرار داده شده اند. از نظر طبقه بندی تشخیصی  DSM-Vعلایم این دو نوع از اختلال سلوک و پیش آگهی درمانی آنها تا حدودی متفاوت است. به صورتی که نوع اختلال سلوک با آغاز دوره ی کودکی پسران را بیشتر از دختران مبتلا می نماید و مبتلایان به این نوع از اختلال سلوک رفتارهای پرخاشگرانه بیشتر و روابط آشفته تری با همسالان خود دارند . بسیاری از مبتلایان به اختلال سلوک قبل از ابتلا به این اختلال علایمی از اختلال مخالفت جویی و یا اختلال بیش فعالی همراه با نقص توجه رانشان می دهند. نتایج برخی از پژوهشهای طولی نشان می دهد در بسیاری از مواقع علایم اختلال سلوک که در دوره ی کودکی آغاز می شود در دوره ی بزرگسالی نیز ادامه می یابد.
مبتلایان به نوعی از اختلال سلوک که در دوره ی نوجوانی آغاز می شود در مقایسه با مبتلایان به نوع اختلال سلوکی که در دوره ی کودکی آغاز می شود رفتارهای پرخاشگرانه و یا خشونت آمیز بخصوص رفتارها پرخاشگرانه فیزیکی کمتری را نشان می دهند و ارتباطات آنان با همسالان شان در سطح بهتری قرار دارد. همچینن اشخاصی که در دوره ی نوجوانی به اختلال سلوک مبتلا می شوند در مقایسه با اشخاصی که در دوره ی کودکی به این اختلال مبتلا شده اند به احتمال کمتری در دوره ی بزرگسالی علایم این اختلال را نشان می دهند .
میزان شیوع اختلال سلوک بین دو تا ده درصد و با میانگین ۴ درصد برآورد شده است. در مقایسه با سایر دوره های زندگی در دوره ی کودکی و نوجوانی احتمال ابتلا به اختلال سلوک بیشتر می باشد. همچینن میزان شیوع اختلال سلوک در بین پسران به صورت قابل توجهی بیشتر از دختران است. معمولا ظاهر شدن علایم اختلال سلوک از اواسط دوره ی کودکی می باشد و به ندرت علایم ابتلا به این اختلال بعد از سن ۱۶ سالگی ظاهر می شود.
مبتلایان به اختلال سلوک در خطر بیشتری برای ابتلا به برخی از اختلالات روانشناختی بخصوص اختلالات خلقی ، اضطرابی ، کنترل تکانه و اختلالات روان پریشی قرار دارند.
مبتلایان به اختلال سلوک از نظر میزان شدت اختلال درسه نوع خفیف ، متوسط و یا شدید قرار می گیرند. اشخاصی که مبتلا به اختلال سلوک از نوع خفیف می باشند امکان دارد بیشتر علایمی مانند دروغ گویی و برداشتن اشیایی از منزل برای فروش را نشان دهند اما مبتلایانی که میزان شدت اختلال سلوک آنها در سطح شدید قرار دارد امکان دارد علایمی مانند سرقتهای  مسلحانه و یا ارتکاب رفتارهای خشونت آمیز را نشان دهند. 
در ابتلا به اختلال سلوک ترکیبی از عوامل سرشتی ، فیزیولوژیکی و ژنتیک نقش دارند. از جمله عوامل سرشتی که در ابتلا به اختلال سلوک نقش دارند عوامل سرشتی هستند. عوامل سرشتی عواملی می باشند که از زمان تولد وجود دارند و این عوامل بتدریج در اثر  ارتباط شخص با محیط تغییر می نمایند . یکی از عوامل سرشتی که امکان دارد در ابتلا به اختلال سلوک نقش داشته باشد عامل پائین بودن آستانه ی تحمل در برابر محرکهای ناراحت کننده است . همچینن وجود سطح هوشی پائین تر از سطح متوسط یکی دیگر از عوامل سرشتی است که خطر ابتلا به اختلال سلوک را بالاتر می برد. به نظر می رسد در ابتلا به اختلال سلوک نقش عوامل محیطی مهمتر از عوامل سرشتی است . یکی از عوامل محیطی که خطر ابتلا به اختلال سلوک را بالا می برد عوامل مربوط به محیط خانوادگی می باشد. از جمله ی عوامل مربوط به محیط خانوادگی که خطر ابتلا به اختلال سلوک را در کودکان و نوجوانان بالا می برد می توان به حالت طرد شدن یا نادیده گرفته شدن از سوی والدین ، برقراری نظم و انظباط شدید از سوی والدین ، فقدان نظارت والدین و بزرگ شدن در مراکز نگهداری کودکان بی سرپرست اشاره نمود. علاوه بر عوامل خانوادگی که در ابتلا به اختلال سلوک نقش دارد عوامل محیطی دیگری نیز در این زمینه نقش دارند از جمله ی این عوامل می توان به طرد شدن از سوی همسالان ، پیوستن به گروه های بزهکاران و زندگی در مناطق جرم خیز اشاره نمود..
ابتلا به اختلال سلوک می تواند با نتایج ناخوشایندی مانند احتمال اخراج شدن از مدرسه ، روبرو شدن با مشکلاتی در ارتباط با انطباق شغلی ، روبرو شدن با مشکلات قانونی و افزایش خطر آسیب های جسمانی به علت درگیریهای فیزیکی و یا روبرو شدن با تصادفات شدید رانندگی همراه است.
درمان
درمان اصلی اختلال سلوک روان درمانی می باشد. روان درمانی شامل روش های مختلفی است که هدف از بکار بردن آنها ایجاد تغییرات مختلفی در مراجع در زمینه های رفتاری ، شناختی و هیجانی می باشد . رسیدن به این تغییرات به کمک اجرای تکنیکهای مختلف و در پی برگزاری جلسات مختلف درمانی حاصل می شود. امروزه انواع مختلفی از روان درمانیها پیشنهاد شده است. 
روشهای روان درمانی را می توان به دو نوع کوتاه مدت و طولانی مدت طبقه بندی نمود. روان درمانهایی مانند درمان شناختی -رفتاری در طبقه روان درمانی های کوتاه مدت و روان درمانهایی مانند روانکاوی در طبقه ی روان درمانی های بلند مدت قرار می گیرند . معمولا روان درمانهای کوتاه مدت دو یا سه ماه طول می کشد و روان درمانهای بلند  امکان دارد سه تا پنج سال طول بکشد.
برای درمان اختلال سلوک استفاده از درمان شناختی -رفتاری موثر می باشد. استفاده از  درمان شناختی – رفتاری بخصوص در درمان مبتلایان به اختلال سلوک که در دوران نوجوانی به این اختلال مبتلا می شوند کارآمدتر است. درمان شناختی – رفتاری درمانی کوتاه مدت و ساختاریافته می باشد . معنای ساختار یافته بودن این درمان آن است که از قبل تعداد متوسط جلسات ، انواع تکنیکهایی که در درمان مورد استفاده قرار خواهند گرفت  و فعالیتهایی که در هر جلسه از درمان باید انجام بگیرد مشخص شده است . 
 

رحمان قنبری

نام و نام خانوادگی
رحمان قنبری
پست الکترونیکی
Rahghanbari@gmail.com
آدرس
کلینیک دکتر سعید فروزش
شرح
کارشناس ارشد روانشناسی ، مدرس آموزش خانواده فارس ، عضو نظام روانشناسی و مشاوره ایران
حیطه تخصصی : اضطراب و استرس در نوجوانان -
بهداشت بلوغ جنسی، آموزش مهارت‌های زندگی در نوجوانان
رویکرد درمانی : درمان شناختی رفتاری و گروه درمانی